Hiểu lộ trình AI + Sản xuất của Trung Quốc: Tác động đến các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FIEs)

Trung Quốc đang tăng tốc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào sản xuất như một phần của chiến lược quốc gia rộng lớn nhằm tái định hình nền tảng công nghiệp và leo lên chuỗi giá trị toàn cầu. Ngành công nghiệp AI của đất nước, đã được định giá hơn 70 tỷ USD với hơn 4.300 công ty, dự kiến sẽ mở rộng giá trị cốt lõi lên 140 tỷ USD và thúc đẩy các ngành liên quan lên 1,4 nghìn tỷ USD vào năm 2030.

Các sáng kiến của chính phủ trung ương, chẳng hạn như Kế hoạch Phát triển AI Thế hệ Mới và thúc đẩy “lực lượng sản xuất chất lượng mới” (), đã đặt sản xuất thông minh lên hàng đầu trong các ưu tiên chính sách, được hỗ trợ bởi các khoản đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, dữ liệu và nhân tài.

Ở cấp địa phương, gần đây của Thượng Hải được công bố Kế hoạch triển khai “AI + Sản xuất” ba năm cung cấp cái nhìn thoáng qua về cách những tham vọng quốc gia này đang được chuyển thành các lộ trình hành động.

Kế hoạch kêu gọi đẩy nhanh triển khai robot hỗ trợ AI, bản sao số và hệ thống kiểm tra chất lượng thông minh trong các ngành như xe năng lượng mới, hàng không vũ trụ và y sinh. Không phải là một trường hợp cô lập, nó phản ánh một sự chuyển đổi rộng lớn hơn đang diễn ra trên các trung tâm sản xuất của Trung Quốc, nơi AI dự kiến sẽ thúc đẩy tối ưu hóa sản xuất, bảo trì dự đoán và các mô hình nhà máy linh hoạt, đáp ứng nhu cầu.

Đối với các công ty nước ngoài, nó báo hiệu một bối cảnh đang phát triển nơi các hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ AI sẽ ngày càng định hình chiến lược tiếp cận thị trường, cạnh tranh và hợp tác.

Sáng kiến “AI + Sản xuất” của Trung Quốc là gì?

Sáng kiến AI + Sản xuất của Trung Quốc là một nỗ lực chiến lược để tích hợp AI vào nền tảng công nghiệp của đất nước, biến các nhà máy truyền thống thành các hệ thống sản xuất thông minh, linh hoạt và hiệu quả cao. Nó đại diện cho sự hội tụ của công nghệ số, hiện đại hóa công nghiệp và kế hoạch kinh tế quốc gia, được thiết kế để đưa sản xuất của Trung Quốc lên chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại trung tâm của chiến lược này là khái niệm về sự trao quyền kép: các công nghệ AI nâng cao năng suất, độ chính xác và đổi mới trong sản xuất, trong khi ngành sản xuất cung cấp dữ liệu thực tế phong phú và các kịch bản hoạt động phức tạp để tinh chỉnh khả năng AI. Bằng cách nhúng trí tuệ vào các dây chuyền sản xuất, chuỗi cung ứng và quy trình R&D, Trung Quốc đặt mục tiêu tạo ra một thế hệ “nhà máy thông minh” mới có khả năng sản xuất công nghiệp chất lượng cao, tùy chỉnh và bền vững.

Các mục tiêu chính bao gồm đẩy nhanh việc áp dụng robot hỗ trợ AI, bảo trì dự đoán, kiểm tra chất lượng, bản sao số và AI tạo sinh cho thiết kế và phát triển, đặc biệt trong các ngành có giá trị cao như ô tô, hàng không vũ trụ, điện tử, y sinh và sản xuất xanh.

Cách tiếp cận này định vị AI không chỉ là một công cụ cho hiệu quả mà còn là động lực cốt lõi của đổi mới công nghiệp, cạnh tranh và tự lực công nghệ.

Các thành phần cốt lõi của AI + Sản xuất
AI + Sản xuất của Trung Quốc không chỉ đơn thuần là tự động hóa. Nó tích hợp nhiều công nghệ AI trong suốt các hoạt động công nghiệp:

• Robot thông minh: Robot điều khiển bằng AI thực hiện các nhiệm vụ lặp đi lặp lại, nguy hiểm hoặc chính xác trong các ngành như ô tô, hàng không vũ trụ và điện tử. Các sáng kiến như chương trình “robot có giấy phép” của Thượng Hải đảm bảo rằng robot đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn và độ tin cậy trước khi triển khai.
• Bảo trì dự đoán và phân tích: AI phân tích dữ liệu cảm biến từ thiết bị để dự đoán sự cố và tối ưu hóa lịch trình sản xuất, giảm thời gian chết và lãng phí tài nguyên.
• Kiểm soát chất lượng và thị giác máy tính: Hệ thống kiểm tra thông minh tự động phát hiện lỗi, nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm thiểu lỗi con người.
• Bản sao số và mô phỏng: Các bản sao ảo của dây chuyền sản xuất cho phép các nhà sản xuất tối ưu hóa quy trình làm việc, mô phỏng các quy trình mới và đào tạo các mô hình AI mà không làm gián đoạn hoạt động thực tế.
• AI tạo sinh trong thiết kế và R&D: AI tăng tốc thiết kế sản phẩm, thử nghiệm và đổi mới, cho phép tạo mẫu nhanh và tùy chỉnh.

Lộ trình phát triển AI + Sản xuất của Trung Quốc

Trung Quốc đã áp dụng chiến lược ba tầng cho phát triển AI + Sản xuất, kết hợp lộ trình chiến lược, quy định thích ứng và triển khai đa cấp để đảm bảo công nghệ hỗ trợ các mục tiêu kinh tế và công nghiệp dài hạn.

Sản xuất tại Trung Quốc 2025 , được phát hành vào năm 2015, lần đầu tiên định vị sản xuất thông minh là hướng đi chính để hiện đại hóa nền tảng công nghiệp, khuyến khích sự kết hợp của các công nghệ mới nổi như AI với sản xuất truyền thống. Điều này được theo sau bởi Kế hoạch Phát triển AI Thế hệ Mới vào năm 2017 , đã nâng AI lên mức chiến lược quốc gia, đặt ra lộ trình ba bước đến năm 2030 và nhấn mạnh các ứng dụng trong các lĩnh vực quan trọng bao gồm sản xuất thông minh.

Trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, hai bản kế hoạch tiếp theo đã củng cố hướng đi này: Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 cho Phát triển Sản xuất Thông minh (2021), nhằm tăng tốc độ áp dụng AI, dữ liệu lớn và 5G trong các quy trình sản xuất để xây dựng một hệ thống sản xuất thông minh hiện đại hóa; và Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 cho Phát triển Kinh tế Số (2022), nhấn mạnh sự tích hợp sâu sắc của công nghệ kỹ thuật số và nền kinh tế thực, thúc đẩy các ứng dụng như nhà máy thông minh, chuỗi cung ứng thông minh và AI công nghiệp.

Ngoài ra, các quy định bổ sung, chẳng hạn như Các biện pháp tạm thời cho dịch vụ AI tạo sinh và các chương trình thí điểm cho các phương tiện kết nối thông minh, cung cấp một khung pháp lý hỗ trợ đổi mới và đặt nền tảng cho việc ứng dụng AI trong các bối cảnh công nghiệp. Ngoài hướng dẫn chiến lược dài hạn, chính phủ Trung Quốc đã triển khai các sáng kiến cụ thể để tăng tốc triển khai AI trong sản xuất. Sáng kiến Hành động AI+, được khởi động vào năm 2024, xác định rõ ràng “AI+ Sản xuất” là một ưu tiên chính. Nó nhằm tận dụng các công cụ tiên tiến như mô hình ngôn ngữ lớn, thị giác máy tính, hệ thống bảo trì dự đoán và công nghệ điều khiển thông minh để tăng cường hiệu quả, chất lượng và khả năng phục hồi trong các hoạt động công nghiệp.

Trong khi đó, các chính sách xung quanh internet công nghiệp, do Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT) dẫn đầu, đang thúc đẩy phát triển các nền tảng giúp doanh nghiệp di chuyển lên đám mây, sử dụng dữ liệu tốt hơn và áp dụng các thông tin chi tiết được điều khiển bởi AI vào các quyết định sản xuất và chuỗi cung ứng. Những nỗ lực này nhằm củng cố cơ sở hạ tầng kỹ thuật số của nền kinh tế công nghiệp Trung Quốc và đảm bảo rằng các nhà sản xuất ở mọi quy mô có thể tiếp cận lợi ích của AI.

Mới đây nhất, vào ngày 26 tháng 8 năm 2025, Quốc vụ viện đã ban hành một chính sách mới quan trọng, Ý kiến về việc làm sâu sắc thêm việc thực hiện sáng kiến ‘Trí tuệ nhân tạo+’ làm sâu sắc thêm những nỗ lực trước đó với các mục tiêu chi tiết, phạm vi ngành rộng và hỗ trợ cơ sở hạ tầng mạnh mẽ Chính phủ Trung Quốc. Những điểm nổi bật chính của chỉ thị 2025 bao gồm:

• Đến năm 2027, tích hợp AI trên sáu lĩnh vực chính nên vượt quá 70% trong các ứng dụng như thiết bị thông minh thế hệ tiếp theo và tác nhân thông minh.
• Đến năm 2030, con số này sẽ vượt quá 90%, thiết lập nền kinh tế thông minh như một động lực tăng trưởng chính.
• Đến năm 2035, Trung Quốc đặt mục tiêu phát triển như một nền kinh tế và xã hội thông minh hoàn toàn

Chính sách khu vực: chiến lược địa phương hóa và thử nghiệm thí điểm đầu tiên

Dưới sự hướng dẫn của các chiến lược quốc gia, các chính quyền địa phương của Trung Quốc đang thúc đẩy “AI + Sản xuất” theo những cách phù hợp với nền tảng công nghiệp và thế mạnh tài nguyên của họ. Cách tiếp cận này đã tạo ra các cụm trình diễn khu vực, các “cao nguyên AI + Sản xuất” do chính sách thúc đẩy, không chỉ phù hợp với các mục tiêu quốc gia mà còn thể hiện các thực tiễn tốt nhất của địa phương:

• Vùng châu thổ sông Dương Tử (Thượng Hải, Giang Tô, Chiết Giang, An Huy): Thượng Hải đang định vị mình là một thành phố chuẩn mực cho sản xuất thông minh, phát triển một “bộ não công nghiệp” được hỗ trợ bởi AI, xây dựng các cụm nhà máy thông minh, và thúc đẩy các ứng dụng AI trong các ngành trụ cột như ô tô, mạch tích hợp và dược phẩm sinh học. Các tỉnh lân cận Giang Tô và Chiết Giang, với các cơ sở sản xuất truyền thống mạnh mẽ trong dệt may, đồ gia dụng và máy móc, tập trung vào việc sử dụng AI cho kiểm tra chất lượng, bảo trì dự đoán và lập lịch thông minh—tăng tốc chuyển đổi thông minh của các ngành đã được thiết lập.
• Khu vực Vịnh Lớn Quảng Đông-Hồng Kông-Macao (GBA): Thâm Quyến, đã là trung tâm đổi mới hàng đầu của Trung Quốc, đang đẩy ranh giới của AI công nghiệp, robot và phần cứng thông minh, được hỗ trợ bởi một hệ sinh thái sôi động của các công ty khởi nghiệp và các tập đoàn sản xuất toàn cầu như Huawei, DJI và Foxconn. Quảng Châu và Đông Quan, cả hai đều là các trung tâm sản xuất truyền thống, đang điều hướng các ngành như điện tử, thiết bị và khuôn mẫu hướng tới sản xuất thông minh, linh hoạt, nuôi dưỡng các cụm công nghiệp thông minh.
• Khu vực Bắc Kinh-Thiên Tân-Hà Bắc: Bắc Kinh tận dụng khả năng nghiên cứu và tài năng công nghệ của mình để thúc đẩy R&D trong các công nghệ AI cốt lõi, bao gồm thuật toán, phần mềm công nghiệp và các mô hình lớn, đồng thời xây dựng các khu vực trình diễn sản xuất thông minh ở các khu vực như Yizhuang. Thiên Tân và Hà Bắc, hưởng lợi từ sự lan tỏa công nghệ của Bắc Kinh, đang áp dụng AI để nâng cấp ngành công nghiệp nặng và sản xuất thiết bị, củng cố sự phối hợp công nghiệp khu vực.
• Trung và Tây Trung Quốc (Trùng Khánh, Thành Đô, Vũ Hán, Tây An): Trùng Khánh và Thành Đô đang tập trung vào các ứng dụng AI trong ô tô và điện tử, thiết lập các cơ sở thí điểm cho các phương tiện kết nối thông minh và nhà máy thông minh. Vũ Hán và Tây An, nơi có các trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu, đang thúc đẩy tích hợp trong các lĩnh vực như AI công nghiệp, robot và sản xuất chính xác cao—biến các thành phố nội địa này thành các nút quan trọng trong cảnh quan sản xuất thông minh của Trung Quốc.

Vượt ra ngoài các khu vực trọng điểm, các chính quyền địa phương cũng đang đầu tư mạnh vào thử nghiệm thí điểm đầu tiên và các cơ chế hỗ trợ tài chính. Nhiều tỉnh và thành phố đã khởi động các quỹ đặc biệt và chương trình trợ cấp để giúp các doanh nghiệp thực hiện nâng cấp hỗ trợ AI, xây dựng nhà máy thông minh và thiết lập các nền tảng internet công nghiệp.

Các thành phố như Thượng Hải, Thâm Quyến và Bắc Kinh đã được chỉ định là các khu vực thí điểm đổi mới AI, nơi các ứng dụng mới được thử nghiệm trong các bối cảnh công nghiệp trước khi triển khai rộng rãi hơn. Ngoài ra, ngày càng có nhiều khu vực đang chạy các dự án thí điểm và trình diễn sản xuất thông minh, cũng như các cuộc thi để công nhận “nhà máy thông minh” và “xưởng kỹ thuật số.” Những ví dụ trình diễn này phục vụ như các chuẩn mực ngành, tăng tốc sự lan tỏa của các thực tiễn tốt nhất trên toàn bộ ngành sản xuất của Trung Quốc.

Thượng Hải như một mô hình

Kế hoạch Triển khai của Thượng Hải để Tăng tốc Phát triển AI + Sản xuất (sau đây gọi là “kế hoạch”), được phát hành vào tháng 8 năm 2025, phản ánh cam kết của thành phố trong việc chuyển đổi các chiến lược AI và công nghiệp quốc gia của Trung Quốc thành hành động cụ thể. Còn được gọi là sáng kiến “Đúc Thượng Hải · AI + Sản xuất”, kế hoạch nhằm đặt AI vào trung tâm của chuyển đổi công nghiệp, thúc đẩy những gì các nhà hoạch định chính sách mô tả là các lực lượng sản xuất chất lượng mới. Bằng cách phù hợp với các chỉ thị quốc gia, Thượng Hải tìm cách phục vụ như một mô hình cho việc áp dụng sản xuất thông minh trên khắp Trung Quốc.

Lộ trình ba năm và các mục tiêu chính

Kế hoạch đặt ra một tầm nhìn ba năm từ 2025 đến 2027, thiết lập các mục tiêu rõ ràng cho việc áp dụng sản xuất thông minh. Thượng Hải dự định tích hợp các giải pháp AI vào 3.000 doanh nghiệp sản xuất, phát triển mười mô hình chuẩn ngành, tạo ra một trăm sản phẩm thông minh chuẩn, và thiết lập khoảng mười nhà máy mẫu “AI + Sản xuất”.

Song song, thành phố cũng nhằm mục tiêu phát triển một hệ sinh thái hỗ trợ, bao gồm các nhà cung cấp dịch vụ tích hợp và chuyên biệt, để tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững trong sản xuất thông minh.

Tập trung vào robot và các ngành có giá trị cao

Robot công nghiệp là một thành phần trung tâm của kế hoạch, đặc biệt thông qua sáng kiến “robot có giấy phép”, thúc đẩy triển khai được chứng nhận trong các nhiệm vụ có rủi ro cao, lặp đi lặp lại hoặc nguy hiểm. Các ngành ưu tiên bao gồm dược phẩm sinh học, hàng không vũ trụ, xe năng lượng mới, sản xuất chính xác, điện tử, mạch tích hợp, đóng tàu, vật liệu tiên tiến và thép.

Kế hoạch nhấn mạnh việc triển khai robot có thể mở rộng trên các dây chuyền sản xuất, bao gồm các đơn vị hợp tác người-máy cho các quy trình sản xuất phức tạp.

Sản phẩm thông minh và đổi mới người dùng cuối

Ngoài các ứng dụng công nghiệp, sáng kiến này khuyến khích các quan hệ đối tác giữa các nhà phát triển AI và các nhà sản xuất thiết bị đầu cuối tiêu dùng để phát triển các sản phẩm cuối như máy tính AI, điện thoại thông minh và thiết bị đeo thông minh.

Bằng cách cho phép triển khai mô hình AI trên thiết bị và tích hợp đầu cuối đám mây, Thượng Hải tìm cách thúc đẩy các cụm công nghiệp xung quanh điện tử tiêu dùng thông minh và nâng cao lợi thế cạnh tranh của thành phố trong các thị trường dựa trên công nghệ.

Thách thức và cân nhắc triển khai

Mặc dù đầy tham vọng, kế hoạch này thừa nhận một số trở ngại. Tích hợp kỹ thuật đòi hỏi tiêu chuẩn hóa các giao thức công nghiệp, thu nhỏ các thiết bị biên và tích hợp dữ liệu đa phương thức. Quản trị và chia sẻ dữ liệu vẫn là vấn đề quan trọng, cùng với nhu cầu về các tập dữ liệu công nghiệp chất lượng cao. Chi phí, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), đòi hỏi các biện pháp chính sách và tài chính hỗ trợ. An toàn và độ tin cậy, đặc biệt trong các mô hình công nghiệp và robot hình người, được nhấn mạnh để đảm bảo việc áp dụng có trách nhiệm và bền vững lâu dài.

Tóm lại, kế hoạch triển khai của Thượng Hải không chỉ chứng minh tính khả thi của sản xuất dựa trên AI mà còn cung cấp một mẫu hình để nhân rộng trên khắp Trung Quốc.

Được bổ sung bởi các sáng kiến chính sách tại Bắc Kinh, Thâm Quyến và Hàng Châu, thành phố này đóng vai trò là nơi thử nghiệm cho việc tích hợp AI quy mô lớn, nhấn mạnh tầm quan trọng của sản xuất thông minh đối với sự chuyển đổi kinh tế rộng lớn hơn của Trung Quốc.

Hệ quả đối với doanh nghiệp

Sáng kiến AI + Sản xuất của Trung Quốc đang định hình lại cạnh tranh công nghiệp, đổi mới và hoạt động, mang lại cả cơ hội và thách thức cho các công ty trong nước và nước ngoài. Đối với các nhà sản xuất trong nước, tích hợp AI cho phép đạt được những cải tiến chưa từng có về năng suất, hiệu quả hoạt động và độ chính xác trên các dây chuyền sản xuất.

Bằng cách tận dụng robot thông minh, bảo trì dự đoán, kiểm tra chất lượng thông minh, bản sao kỹ thuật số và AI tạo sinh cho thiết kế, các công ty có thể chuyển từ sản xuất hàng loạt cứng nhắc sang sản xuất linh hoạt, theo nhu cầu, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng về các sản phẩm tùy chỉnh.

Các ngành có giá trị cao như ô tô, hàng không vũ trụ, điện tử, y sinh và sản xuất xanh có thể hưởng lợi nhiều nhất, đạt được lợi thế cạnh tranh thông qua đổi mới tăng cường AI và quy trình công nghiệp tối ưu hóa.

Đối với các SME, các hệ quả đặc biệt đáng chú ý. Trong khi các tập đoàn lớn thường dẫn đầu việc áp dụng AI do có nguồn lực tài chính và kỹ thuật lớn hơn, các SME có thể tận dụng AI để cạnh tranh thông qua hiệu quả, chuyên môn hóa và đổi mới nhanh chóng. Tối ưu hóa sản xuất dựa trên AI, kiểm soát chất lượng thông minh và phân tích dữ liệu cho phép các nhà sản xuất nhỏ hơn giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và phản ứng nhanh chóng với xu hướng thị trường.

Các nền tảng như COSMOPlat của Haier cho thấy cách các SME có thể tham gia vào các hệ sinh thái AI công nghiệp, kết nối với các mạng lưới công nghiệp lớn hơn và các đối tác sinh thái để tiếp cận các khả năng kỹ thuật số mà trước đây chỉ dành cho các công ty lớn. Tuy nhiên, các SME đối mặt với những thách thức liên quan đến chi phí ban đầu cao của việc triển khai AI, tích hợp kỹ thuật và quản trị dữ liệu, đòi hỏi các chính sách hỗ trợ, các ưu đãi tài chính và các quan hệ đối tác hợp tác.

Đối với các công ty nước ngoài, sự chuyển đổi công nghiệp dựa trên AI của Trung Quốc mang lại cả cơ hội và cân nhắc chiến lược. Các công ty quốc tế có thể tham gia bằng cách cung cấp công nghệ AI, hợp tác với các nhà sản xuất trong nước hoặc tận dụng triển khai nhà máy thông minh để tiếp cận dữ liệu công nghiệp thực tế. Tuy nhiên, họ phải điều hướng các khung pháp lý, yêu cầu tuân thủ và tiêu chuẩn an toàn, đặc biệt là xung quanh robot công nghiệp, quản trị AI và xử lý dữ liệu. Hiểu biết về các hệ sinh thái địa phương, phù hợp với các chương trình robot được chứng nhận và tham gia vào các cụm đổi mới AI là điều cần thiết để thâm nhập thị trường thành công và xây dựng các quan hệ đối tác bền vững.

Về bản chất, các doanh nghiệp chấp nhận sự chuyển đổi này, bằng cách đầu tư vào khả năng AI, xây dựng các quan hệ đối tác chiến lược và tham gia vào các hệ sinh thái công nghiệp địa phương, có thể đạt được hiệu quả, khả năng mở rộng và khả năng cạnh tranh lâu dài.